Exoten – met een ‘A’

Acai

Açai bessen   (Euterpe oleracea Mart.) Arecaceae ( Palmen familie) /860/700/857/940/1385/317/1557/

Het aantal namen voor deze vruchten is zéér groot. Afhankelijk van land , streek en lokale taal zijn de volgende namen in gebruik:

Coco-Açai, Açai do Pará , Palissadepalm, Palmiterio, Piná , Eukaniey, Pinot, Juçara, Prasara, Manaka, Wasei, Assai palm en Pina palm. Acal, Naidi , Piria, Wapoe , en Wipi

In Duitsland bekend als Kohlpalme.

Deze palmbomen komen voor van tropisch Amerika tot het tropisch Amazonegebied.Van Suriname tot Bolivia. De palm groeit in moerasgebieden met een wisselende waterstand.En groeit niet in een permanent onder water staand terrein. In de vrije natuur staan de bomen meestal in groepjes bij elkaar.

De Euterpe edulis is het meest geschikt voor de winning van palmhart. Hiervoor wordt de top uit de palm gesneden en gehalveerd en het merg wordt eruit gehaald. Het zachte en witte hart van de palm levert een prima kabbes of palmiet voor de bereiding van tafelzuur of als exclusieve groente. In Nederland is palmhart in blik te koop.

Van de Euterpe precatoria Mart. Zijn de vruchten ook geschikt voor de sapbereiding. De vruchten worden nogal verward met de Açai .Vooral door de naam Asaĭ nie wel erg vewarrend is. Andere namen zijn Monkimonki-pina , Baboen-pina , Palma die Rosario , Dudiba, zezezibina , en Monizi

Aan de Açai worden uitzonderlijke eigenschappen toegeschreven,in Amerika zijn inmiddels zoveel producten gemaakt op basis van Açai-sap ,poeder of pulp dat er in 2010 een tekort is ontstaan Het zijn vooral de bewoners van het Amazone gebied die hier de gevolgen van ondervinden.

De commerciële teelt van de Açai is nog niet instaat om aan de groeiende vraag te voldoen.

In verschillende tropische landen met het juiste groeiomstandigheden zijn inmiddels plantages aangelegd.

Verse aanvoer in Nederland nog niet gezien, enkel in Parijs en Berlijn op de internationale AGF beurzen.

Diverse bronnen vermelde onderstaande voedingswaarde ,gemeten van het geconserveerde/bewerkte product. Dat zijn ,Sap, Pulp(diepvries), en Poeder.Fosfor,Calcium, Vitamines B1,B2,B3,C,E

Antioxidanten,  Omega vetzuren 6 en 9

 

Acerola

 

Acerola                              Malpighiaceae  /  1015/983/511/

(Malpighia glabra  syn M.punicifolia  syn. M.uniflora)
Engels :  Barbados Cherry
Duits:   Barbadoskirsche,Azerola
Frans:  Cerise antillaise,
Spaans:  Acerola , Cereza de las Antillas
Portugees: Cerejeira
Ook bekend als:
West Indian cherry – Cerise de Barbade – Acerole – Cereze colorada – Ahorn cherry -Puerto Rico Cherry –
Kirschbaum der Antillen
De Acerola NIET verwarren met de Azarole (Crataegus azarolus).
De kers grote vruchten van de Acerola zijn meestal ook kersrood van kleur. Inheems zijn de vruchten op de eilanden in Caribische zee,en de landen in het noorden van Zuid Amerika.
De vaak iets geribte vruchten worden 2 tot 3 cm. groot. Onrijpe vruchten zijn zeer zuur van smaak de rijpe vruchten zijn milder,belangrijk is te vermelden het zèèr hoge gehalte Vitaminen C. per 100 gr. vruchtvlees 3 tot 4,5 gr.
De Acerola wordt veel verwerkt tot sap en limonade. Maar ook de farmaceutische industrie verwerkt de Acerola tot Vitamine C. preparaten b.v. poeders,pillen en drankjes.
Verse vruchten zijn kwetsbaar en moeten bewaard worden bij 3 tot 5 °C.
Tegenwoordig komen de vruchten voor in alle tropische landen van Afrika, Azië en Tropisch Australië.
In Japan worden de Acerolas,die diepgevroren uit andere landen worden aangevoerd, verwerkt tot een limonade z.g. Nichirei Acerola Drink.

 

Acerola

Acerola Malpighiaceae / 1015/983/511/1557/860/940.
(Malpighia glabra L. syn M.punicifolia L. syn. M.uniflora)

Engels :           Barbados Cherry
Duits:              Barbadoskirsche,Azerola
Frans:              Cerise antillaise,
Spaans:            Acerola , Cereza de las Antillas
Portugees:       Cerejeira

In het verleden werdt er onderscheid gemaakt tussen de wilde Acerola en de gekweekte Acerola op onderstam.Thans wordt de M.punicifolia gerekend tot de M.glabra.

Ook bekend als:
West Indian cherry – Cerise de Barbade – Acerole – Cereze colorada – Ahorn cherry -Puerto Rico Cherry – Kirschbaum der Antillen- Cherry tree of Martinique – Cerise Carré – Ceresa en Grossella.

Binnen de Malpighiaceae zijn meer families waarvan de vruchten Acerola worden genoemd.
o.a. M.coccifera L. de M.mexicana en de M.urens L.
De Acerola NIET verwarren met de Azarole (Crataegus azarolus).

De kers grote vruchten van de Acerola zijn meestal ook kersrood van kleur. Inheems zijn de vruchten op het Mexicaanse schiereiland Yucatán ,de eilanden in Caribische zee, en de landen in het noorden van Zuid Amerika.

De vaak iets geribte vruchten worden 2 tot 3 cm. groot. Onrijpe vruchten zijn zeer zuur van smaak de rijpe vruchten zijn mil­der,belangrijk is te vermelden het zèèr hoge gehalte VitaminenC. per 100 gr. vruchtvlees 3 tot 4,5 gr. En betacaroteen

De Acerola wordt veel verwerkt tot sap en limonade. Maar ook de farmaceuti­sche industrie verwerkt de Acerola tot Vitamine C. preparaten b.v. poe­ders,pillen en drankjes.

Verse vruchten zijn kwetsbaar en kunnen slechts enkele dagen bewaard worden bij 3 tot 5 °C.

Tegenwoordig komen de vruchten voor in alle tropische landen van Afrika, Azië en Tropisch Australië.

In Japan worden de Acerolas,die diepgevroren uit andere landen worden aangevoerd, verwerkt tot een limonade z.g. Nichirei Acerola Drink.

 

Achacha

P1020950 Achacha-©
Achacha
( Garcinia humilis)

Ook bekend als : Honey kiss , Achachairú,

De Achacha is inheems in Bolivia waar meer leden van dezelfde familie hun oorsprong vinden.

De Achacha is bij uitstek het Nieuwjaarsfruit in het tropische deel van het Amazone gebied van Bolivia. Deze oorspronkelijke bosvrucht in Bolivia was moeilijk te telen buiten de eigen regio.

In Australië, North Queensland is het gelukt om deze vruchten te telen en commercieel in de markt te zetten.

P1040443-©

 

De vruchten zijn eivormig, ca. 6 cm hoog en ca. 4 cm in diameter. De orange schil laat zich makkelijk verwijderen van het crèmewitte vruchtvlees. De smaak is het beste te omschrijven als verfrissend met een uniek aroma, een perfecte balans tussen zoet en kruidig fris zuur. In de vrucht zitten één of twee donker bruine pitten.

Het vruchtvlees doet wat denken aan Lychee, Longan of Mangistan, van deze laatste is de Achacha familie.

De Achacha kan het beste bewaard worden bij een temperatuur tussen 16 °C en 20° C. en 80% RV. De vruchten zijn enkele weken te bewaren in een gesloten verpakking, dit om uitdrogen te voorkomen.

Niet koelen beneden 14°C.

De Achacha kan wel met schil en al worden ingevroren.

Niet bevroren vruchten kunnen vlak voor consumptie gekoeld worden, dan wel opgediend met IJs

Aanvoer uit Australië van december tot midden maart.

 

Aki

Aki                         Sapindaceae 1015/983/511/
(Blighia sapinda syn. Cupania sapinda)

Engels:      Akee
Duits:        Akipflaume
Frans:       Akée
Spaans:     Seso vegetal,Huevo vegetal
Portugees: Castanha de Africa
Ook bekend als:
Ackee – Arbol de seso – Castanha – Kaka – Akye – Ishin
De westkust van Afrika met landen als Ivoorkust en Ghana worden genoemd als de plaats van herkomst van de Aki.
De slaven uit Afrika die hebben de zaden  van de Aki meegenomen naar Noord en Zuid Amerika waar deze vruchten thans gekweekt worden.
De vruchten lijken op een kleine paprika,driehoekig en spits toelopend.Bij rijpheid gaat de vrucht open,zodat het créme kleurige vruchtvlees zichtbaar wordt.Alleen van de rijpe vruchten is het vruchtvlees,de zaadmantel te eten.
Het vruchtvlees is vers te eten ,maar vaak wordt het gekookt in zout water,of geroosterd. In de restaurants van West Afrika en de landen waar de Aki verbouwd wordt, staat deze op menige spijskaart.
Dit vruchtvlees omsluit een flinke pit ( 1 tot 1.5 cm.),tussen pit en vruchtvlees bevind zich een rose vlies dat giftig is.
Vruchten die nog gesloten zijn,bevatten eveneens giftige stoffen.
Aanvoer beperkt tussen oktober en mei.
Onrijpe vruchten bewaren bij 5° C.  zonodig laten narijpen bij 20 ° C.

 

Annona

Unicode

Cherimoya  of Annona genoemd

Is het plantengeslacht met 100 tot 150 verschillende varieteiten.

De belangrijkste eetbare en verhandelde soorten in Nederland zijn o.a.

Cherimoya , Suikerappel , Zuurzak , Atemoya en Custardappel.

 

 

Arbutus

Arbutus                                                   Ericaceae

(Arbutus unedo)

Ook bekend als:
Nederlands: Aardbeiboom
Engels: Strawberry tree  fruit
Frans: Arbouse – Fraise en arbre
Duits: Meerkirsche – Sandbeere – Hagapfel – Erdbeerbaumfrucht- Arbutus Beere
Italiaans: Corbezzolo

De Arbutus  zijn 2 tot 4 cm. grote vruchten die zowel rood als geel kleurig kunnen zijn.
In het Middelandsezeegebied is de Arbutus inheems,de vruchten zien er uit als Lychees, de geschubde huid omsluit het witte vruchtvlees,met daarin talrijke kleine zaden.
De smaak is wat waterig en flauw,toch wordt de Arbutus veel gebruikt in vruchtenmix,om wijn van te maken of er likeur van te stoken.De vruchten worden zelden rauw gegeten.
Het ras ” Rubra” heeft roze bloemen en een overdaad aan vruchten .
Aanvoer is beperkt uit het Middelandsezeegebied
De Arbutus is kort te bewaren bij 3 tot 5 C. rijpe vruchten worden snel melig.
Andere soorten zijn de Arbutus canariensis en de Arbutus menziesii .Ook hiervan worden de vruchten voornamelijk verwerkt in snoepgoed,wijn en likeur

 

Aronia

P1070872-BorderMaker

Aronia (Aronia Melanocarpa) Rosaceae

De naamgeving wil nog wel eens verwarring zaaien,in de Duitstalige landen worden de volgende namen gebruikt voor de Aronia en verschillende cultivars.

Schwartze Apfelbeere – Schwartze Eberesche – Kahle Apfelbeere – Schwarze Colorado-Beere.Aronia is de botanische naam van een geslacht uit de Rosaceae (rozenfamilie). Dit geslacht bestaat uit negen gecatalogiseerde soorten. In Nederland is het de Appelbes

(Aronia x prunifolia) en dit is een hybride uit de kruising A.arbutifolia en de A. melanocarpa .Deze beide soorten zijn inheems in Amerika.

De Aronia komt van oorsprong uit het oosten van Noord-Amerika als wildvrucht gelieft bij de Indianen en later de Europeesche kolonisten. Ondanks de wat zoet- zure en licht bittere smaak van de verse vruchten een welkome aanvulling op het menu. Ook hier kende men de spreuk “Bitter in de mond, maakt het hart gezond”

In 1910 is het de Russische bioloog/botanicus en boomkweker Iwan Mitschurin die de Aronia gaat kruisen met Mispels en Lijsterbes en met een wilde appel uit de Kaukasus . Uit deze kruisingen en verdere veredelingen zijn vruchten ontstaan die zoeter van smaak zijn dan de wilde voorouders. De vruchten worden zowel gedroogd als rozijnen , en verwerkt tot sap .De gedroogde bessen worden in Rusland en Finland ook gemalen als koffiebonen en daar met heet water een warme drank van gemaakt.

De oogst is van midden augustus tot eind oktober. Er kan geoogst worden tot de vorst invalt.

De Aronia wordt in Scandinavië, Rusland en Oost Europa aangeplant als fruitgewas. Het gewas is goed bestand tegen extreem koud weer. Ziekten en plagen hebben weinig vat op het gewas en de vruchten, waardoor het uitermate geschikt is voor geïntegreerde en biologische teelt.

In Nederland wordt de Aronia bes geteelt door de Vereniging voor Bijzonder Fruit, genaamd “Wrâldfrucht”. De leden van deze vereniging telen deze vruchten in de waddenregio,en brengen deze op de markt onder de merknaam “Waddendelicatessen”

 

Arracacha

Unicode

Arracacha  – ( Arracacia xanthorriza)

Ook bekend onder de namen
Racacha – apio criollo – zanahoria blanca – virraca – mandioquinha – batata baroa –

Van oorsprong komt de arracacha uit het Andes gebergte. De wortel lijkt qua vorm een kruising tussen de knolselderij en de peen. Het bladgroen op de wortel lijkt sterk op de bladpeterselie, donkergroen met ingesneden plat blad.
De knol/wortel is van binnen wit/crème, geel of paars van kleur.

Arracacha%20root%20x-section[1]-©
De wortel wordt niet rauw gegeten maar gekookt verwerkt. De smaak laat zich het beste omschrijven als een mix van Knolselderij, Wittekool en geroosterde kastanjes.

De gekookte wortels laten zich op dezelfde wijze verwerken als gekookte aardappelen.
Ook wordt er in de Andes chips van gemaakt en koekjes.
Verder is van de rauwe wortel een pulp te maken die weer verwerkt wordt tot meel en dan gekookt tot pap.  Afhankelijk van de kleur van de wortel  bevat deze carotine dat weer de basis voor Vitamine A.

 

Atemoya

Atemoya (Annona cherimola  x A. squamosa) Annonaceae  1196  X

ENGELS: Atemoya
FRANS: Atemoya
DUITS : Atemoya

OMSCHRIJVING: De atemoya is een relatief nieuwe kruising (de eerste vruchten werden in 1914 verkregen in Miami), waarvan de naam is samen gesteld uit de woorden ‘ate’, de oude Mexicaanse naam voor suikerappel, en ‘moya’, van cherimoya. De vruchten lijken veel op die van de cherimoya. Van de atemoya zijn inmiddels meer dan 20 cultivars (rassen) bekend. Het vruchtvlees is in het algemeen crèmekleurig en romig, de smaak zoet en aromatisch.

De teelt vindt plaats in gebieden met een mild tot subtropisch klimaat.

OORSPRONG: Verenigde Staten.

PRODUCTIELANDEN: Israel, Zuid-Afrika, Queensland, New South Wales, Florida, Filippijnen, Venezuela, Egypte.

AANVOERTIJDEN : Als cherimoya.

GEBRUIK: Als cherimoya.

HOUDBAARHEID Als cherimoya.

VOEDINGSWAARDE :  Per 100 g vruchtvlees: 94 kcal; 1,4 g eiwit; 50 mg vitamine C.

 

 

Awarra

Unicode

Awarra   of Aoearra (Astrocaryum vulgare) Arecaceae / 645 /700/983/1384/

ENGELS : Awarra
FRANS : Aoeara
DUITS: Awara

Ook onder namen bekend: als Tecuma, Aiara, Tecum, Murumuru, Cumari, Palmier tucaman en Vezelpalm Tucuma-do-Pará, Aouara.

 

OMSCHRIJVING: Een 3 tot 6 cm grote, min of meer ronde vrucht met een vuilbruine of vuiloranje schil. De vrucht heeft vrijwel geen vruchtvlees; nagenoeg onmiddellijk onder de schil bevindt zich de zeer grote, stenige pit.

OORSPRONG:
Zuid- Amerika. Amazone regenwoud.

PRODUKTIELANDEN:
De meeste Zuid-Amerikaanse landen.

AANVOERTIJDEN: november tot juni.

GEBRUIK: In de Zuid-Amerikaanse (Surinaamse) keuken wordt de schil gebruikt voor het geelkleuren van rijst.

De vrucht is rijk aan Vit. A  ca. 50 000 IE per 100 gram.

Uit de pit wordt zéér fijne olie gewonnen, die geschikt is voor medicinale toepassingen. In Brazilië worden de vruchten geperst voor de Bio Diesel productie o.a. door Amazon Oil Industry. Uit de koudgeperste olie wordt een crème (Seed Butter) gemaakt die als grondstof dient in cosmetica

 

Azarole

Azarole of Middellandse  Zeemispel     Rosaceae   / 645 /1196

( Crataegus azarolus),

ENGELS: Azarole, Azerole, Mediterranean medlar.
FRANS: Azarole, Azarolier, Azérolier, Épine d’Espagne.
DUITS: Azarole, Weinapfel, Welsche Mispel, Napolitanische Mispel.

De Azarole is de vrucht van de Azarooldoorn. Niet verwarren met Acerole.

OMSCHRIJVING: Kleine, appelvormige vrucht, 1 tot 3 cm in doorsnee. De schil kleurt bij het rijpen van bleekwit via geel naar rood. In het vruchtvlees bevindt zich een klein aantal pitten. Wrange smaak.

OORSPRONG: Azië.

PRODUKTIELANDEN: Middellandse-Zeelanden.

AANVOERTIJDEN: augustus, september.

GEBRUIK: Niet geschikt voor verse consumptie, wel voor het maken van jam en gelei en voor de verwerking tot sap of wijn.

HOUDBAARHEID: Ongeveer een week bij kamertemperatuur.